Eindhoven in Beeld - foto's & verleden

Het zogenaamde Klokgebouw of in Philipstermen gebouw SA is een rijksmonument. Het bouwjaar is 1929 en de architecten waren A.I.J. de Broekert en J.R. Bouten van Philips Technische Bedrijven afd. Bouwvakken. Het is de voormalige Philitefabriek voor het maken van bakeliet. De bewoners uit de omgeving genoten dan ook regelmatig van de typische geur die de fabriek verspreidde. In deze toren bevindt/bevond zich ook een waterreservoir.

Ik kan me nog herinneren dat de verlichting in die gebouwen overgeschakeld werden naar de nieuwe neonbuizen, dat zal ongeveer 1937 geweest zijn. De hele buurt in de Jan van de Bildstraat stond achter hun huizen te wachten en te kijken, want het zou op een bepaald uur gebeuren, s'avonds natuurlijk.
Wat brengen fotos toch herinneringen op.

Frans, het was niet alleen de geur van bakeliet die we roken op het Vredesplein, maar soms zaten er ook bruin/zwarte spikkels van bakeliet op het te drogen wasgoed s'maandags natuurlijk.
Bij westenwind rook je de bakeliet, bij noord-oosten wind rook je de destructor, bij zuid oosten wind rook je de Vam in Mierlo, we zaten altijd in de stank lijkt het wel.

Frans, Ik moet Mari gelijk geven over die stank die van de bakeliet fabricage overal rond hing, onze vroegere buurman werkte in die afdeling, hij stonk een uur in de wind als hij thuis kwam.
Of misschien had ik bij jou comment tussen de lijnen moeten lezen, want er van genieten deden wij helemaal niet, je kreeg er koppijn van, zelfs op school kwam je niet van die stank af, maar ja, wat voor een stinkt, ruikt voor een ander lekker, wij woonden toendertijd in de Jan van de Bildtstr. en vanaf achter ons huis was er geen verdere bebouwing naar de fabriek dan allen de spoorlijn.
Even terug komen op de naam 'bakeliet' volgens wat ik jaren geleden gelezen hebt mocht Philips
die naam niet gebruiken, vanwegen het feit dat Philips die fabricage begon gedurende de 1ste WO
want het schijnt oorspronkelijk een Belgische naam geweest te zijn en Philips had daar geen vergunning voor om die naam te gebruiken daarom veranderde Philips het tot Philiet of phliliet of zoiets, graag meer informatie hierover.

Bakeliet dankt zijn naam aan Leo Baekeland, een Amerikaanse uitvinder van Belgische afkomst. http://nl.wikipedia.org/wiki/Bakeliet
In de eerste instantie was de naam Bakeliet een merknaam. Iedere fabriek gaf het materiaal een eigen naam, bijvoorbeeld Philips ("Philite"). Later werd de naam Bakeliet de naam van het materiaal.
Eindhoven eert Baekeland met het aansprekende Baekelandplein.

Achter SA lag SEF 1 hier werd vernikkeld en verchroomd, nou dit goedje stonk over de bakeliet heen. Ik heb van 1974 tot 1977 op SEF II gewerkt. Hier zat een onderdeel van PMF en de mensen die daar werkten hadden niet zo'n gezond uiterlijk.

Hans, het Baekelandplein is toch pas in de jaren 60 zo gaan heten, voordien was de naam toch het Fultonhofke of vergis ik me daarin?

Nee natuurlijk vergis jij je niet. De bewoners van het Fultonhof met een 'ander' beroep kregen met zo'n adres waarschijnlijk, (net als tegenwoordig de alochtone en andere bewoners van Woensel west, ) geen antwoord meer op een sollicitatiebrief.

Als je een kennis had die op de Philite werkte (en dat waren meestal meisjes, lekker goedkoop) dan gaf je een foto mee, die op en stukje gebogen (dan bleef hij staan) philite werd geplakt en daarna overspoten met speciale doorzichtige lak. Het z.g. "hoogglanspoelitoeren". Je kreeg hem dan terug ...iets heel bijzonders. Zouden er nog mensen zijn die een dergelijk stuk poelitoer in huis hebben?

Fanny, ik heb ook bij PMF gewerkt. In de periode 1960 tot 1970, op het productiebureau Metaalwaren. Die stank is me inderdaad bijgebleven. Het ging in je kleren zitten en die moesten dan ook meteen in de was. Ook ben ik bij ziekte van een van de medewerkers op het kantoor van de galvaniseerafdeling, daar wel eens ingevallen. Mijn uiterlijk is gelukkig wel gezond gebleven.

Hallo Thérèse, heb jij bij Vrielink en Erkelens gewerkt en ken je Tini van Stipdonk, Joke van Gestel, Gerda en Lizet Sleegers en Annie. Want die werkten er al een lange tijd voordat ik er kwam.

Hoi Fanny, Jan Vrielink was mijn groepsleider. Tini van Stipdonk droeg altijd een witte jas. De namen van die anderen herinner ik me niet direct. Ik zie de afdeling nog zo voor me. We zaten in rijen achter elkaar. Ik zat ongeveer in het midden. Jan Erkelens met zijn groep zat links voor het kantoor van Pax en v.d. Heuvel. Zat Jet Mennen er nog toen jij er kwam? Zij zat bij Moors. Op dezelfde etage als het productiebureau zat ook de een tekenafdeling en kostprijs-afdeling. Waren die er nog toen jij kwam? Ook op de afdeling zaten z.g. chasseurs. Zij moesten ervoor zorgen dat producten op tijd klaar waren e.d. Ik heb er een leuke tijd gehad. Veel lol met al die meiden. Jan Vrielink had er veel mee te stellen en kon ze absoluut niet aan.

Dit gebouw werd maar voor een heel klein deel door de Philte gebruikt. Het gebouw was in 2 gedeelten gesplitst nl. SAI en SAII. De Philite gebruikte SAI-p en SAI - 1 en zijvleugel van SAI. In de rest van het gebouw zaten de Machinefabriek SAII-p 1 en 1 1/2 evenals in de zijvleugel SAII. Het overige deel werd gebruikt door de Röntgen. Die later naar Best zijn verhuisd en nu PMS heten.

Op een gedenkbord dat ik heb staan voor de Philitefabriek de jaartallen 1923-1948. Waarschijnlijk heeft de Philitefabriek dus eerst ergens anders gezeten, maar zou de opmerking dat Philips al in de eerste WO met de productie is begonnen dus niet juist zijn.

Thérèse, jouw opmerking dat Tini van Stipdonk altijd een witte jas droeg deed me denken aan de jassencultuur waar mijn vader (die meer dan 40 jaar bij Philips gewerkt heeft) mij over verteld heeft. De laagste in rang waren de werknemers in een blauwe overall, dan kwamen de blauwe stofjas, vervolgens de gele stofjas, dan de grijze stofjas gevolgd door de witte stofjas (afdelingshoofd o.i.d.). het hoogste was als je in een pak met stropdas rondliep, dan maakte je deel uit van het hogere management. Het gevolg van deze 'ranking' was dat aan veel waslijnen witte stofjassen hingen te wappereren terwijl in werkelijkheid blauwe of gele werden gedragen ....

Ik herken dat verschijnsel van sterren en strepen en stofjassen ook nog vanuit mijn eerste jaren (1966 ev.) bij de Post. Zielig zeg maar het was wel zo.
Zij, voor wie belangrijk zijn niet meer belangrijk is, zijn pas echt belangrijk!

Piet, een kleine correctie op jouw verhaal, de arbeider had een blauwe overall. Een onderbaas had een grijze stofjas en een baas een gele stofjas. Dat van de witte jassen aan de waslijn klopt helemaal. Zielig he.

Het herkennen van de hierachie op een afdeling binnen Philips aan de hand van de kleur van de stofjassen was niet overal hetzelfde, toen ik mijn praktijk examen van de JNO deed, kwamen de jongens van het Nat.Lab hun examen doen in witte stofjassen, dat werd meteen veranderd door de leermeesters van de JNO in blauwe stofjassen, want een leerling in het wit en een leermeester in het geel, dat was onbestaanbaar in die tijd.

Ik ben van 1963 tot 1967 op de JNO opgeleid tot electricien en wij droegen in tegenstelling tot de metaalbewerkers grijze overalls.

In de eerste jaren na de oorlog was er gebrek aan alles met het gevolg dat bij vorst honderden motoren van auto's kapot vroren.
De scheuren in de gietijzeren motorblokken waren tot 30 cm groot. Reparatie was aanvankelijk alleen mogelijk door het nauwkeurig boren van veel naast elkaar gelegen gaatjes, hierin schroefdraad intappen met draadtappen en daar koperen
boutjes zodanig inbrengen dat alles waterdicht was en de hele motor met alle delen weer opgebouwd kon worden. Een kostbaar zeer arbeidsintensief werk, met forse risico's op succes. Op de afdeling van de Philitefabriek had men op de verchroomafdeling een efficiëntere methode nl. door het dichtspuiten van de scheur met zink. Bij Philips kon practisch elk probleem worden opgelost. Vele tientallen keren kwam ik op de Philitefabriek. Wat een TIJD...

Omstreeks 1954 en later zat er onder in het klokgebouw ook o.a. de plaatbankwerkerij met magazijnmeester Hr. Schriks in grijze jas, de gereedschapmakerij en de koperslagerij. Verder losstaand nog de smederij en de harderij.

Weet iemand misschien of de glazen opbouw op het waterreservoir (met de klokken) er vroeger anders uitzag? We zijn er nog niet zo lang geleden een keer binnen geweest en de constructie van die opbouw zag er nog vrij nieuw uit. Wanneer is die erop geplaatst?

Paul, de constructie is inderdaad later geplaatst, eerst was een grauwe muur en de klok zag er ook anders uit. Wanneer dit gebeurd is, weet ik niet. Ik heb er zelf 12 jaar gewerkt en ook de klok aan de buitenzijde bekeken.

Paul, bekijk foto #3469 jaar 1964 maar eens, daar vind je de oude uitvoering.

Ja, de opbouw bij de klokkentoren was aanvankelijk van beton. Ongeveer 10 jaar geleden pas is de betonnen kap vervangen door glas.

Glas, d.w.z. glasblokken welteverstaan, en van een heel behoorlijke dikte. Tijdens de recentste Open Monumentendagen had ik het genoegen daarboven even onder zeer deskundige begeleiding te mogen vertoeven. Heel indrukwekkend als je daar als Eindhovens menneke op een zo markante plek staat. En groot, groot!!

De kuip bovenop de klokkentoren had om de rand "philips". (zie foto #3469)
In de kuip zat voor de oorlog een schijnwerper die je kilometers ver om Eindhoven kon zien, hij scheen recht omhoog.
Ik herinner die jaren heel goed. In de schoolvakantie ging ik altijd naar de boerderij van mijn grootouders in Zaltbommel. Als mijn vader me ophaalde op de fiets dan was er eerst in de verte de "Bata" schijnwerper die flitste door de lucht, daarna kwam de "Philips" schijnwerper in zicht. Mooie tijd.

De meisjes van de bakelietfabriek moesten veel melk drinken en kregen daarvoor extra melkbonnen. Dat was vanwege de stoffen die gebruikt werden voor bakeliet te spoelen. Zo vertelde me een oude buurvrouw. Ze moest echter de melk toch met haar huisgenoten delen.

Fanny, inderdaad de Galvaniseer Inrichting zat in gebouw SEF, maar dat mensen die daar werkte er slecht uitzagen kan ik niet zeggen. Ik ben zelf diverse keren op deze afdeling geweest omdat mijn vader jaren op deze afdeling gewerkt heeft en die is toch 78 jaar geworden. En wat zou je denken van Harrie van Kemenade, die heeft ook jaren op deze afdeling gewerkt. En die heeft na zijn pensioen nog jaren lang de kantine van PSV op de Hertgang in zijn beheer gehad en die leeft nu nog steeds en ik denk dat die al in de negentig is. Ik moet je ook wel gelijk geven, het was in die jaren een afdeling die niet in aanmerking zou komen voor een gezondheidsprijs. In die jaren werd er nog niet zo gecontroleerd door de ARBO dienst zoals we nu kennen. Maar in die jaren dat jij daar gewerkt hebt was er geen bakeliet meer. De kasten voor TV’s waren toen al van spaanplaat die gefineerd werden. Kasten van radio’s en draagbare radio’s waren toen al van plastic (of van ander soort kunststof). Kun je zelf ook nog herinneren dat in gebouw SEH een kunststofafdeling zat waar diverse ontwerpen gemaakt werden voor diverse toepassingen.

Wie weet nog welke KLEUREN de deuren (wanneer) hadden? Hadden de deuren naar de kleedruimten een andere kleur dan die hele grote, met blik beslagen exemplaren naar de werkvloeren? Op de schachtdeuren hebben we (na afkrabben van een stukje) rood gevonden als oudste kleur. En de liftdeuren? En het onderste deel van de muren (op de werkvloeren)? En de leidingen? Ik ben bezig met historisch kleuronderzoek, dat is mijn werk, maar ik ben een 'jonkie' van 45 en kom niet uit Eindhoven, dus ik leg graag mijn oor te luisteren bij mensen die het weten kunnen.

Beste Suzanne, alle leidingen hadden een kleur om te weten wat er door deze leidingen liep, volgens mij was blauw een zuurstofleiding, water groen enz. Er zijn genoeg mensen die bij Technische Bedrijven Philips gewerkt hebben om deze kleurcode's nog te weten.

Op deze foto ziet men duidelijk hoe dicht de Philite fabriek bij de spoorlaan lag, ten opzichte van nu wel 30 meter. Dit herinner ik me zo goed dat ik op 6 December 1942, terugkerend van een Hockeywedstrijd, Oranje Zwart Ehv. tegen Hopbel in Schijndel zo hard als ik kon langs deze fabriek holde met mijn Hockey tas voor mijn gezicht ter bescherming tegen de hitte van het uitslaande vuur, veroorzaakt door het zware bombardement van een grote Engelse luchtvloot op de Philipsfabrieken. Voor ik uiteindelijk thuis was heb ik de enorme verwoestigen gezien van de fabrieken, kantoorgebouwen, Demer, de nog brandende treinen bij de Woenselse overweg enz.enz.

Op die Zondag 6-2-1942 waren wij met een elftal van hockeyclub oranje zwart met de stoomtrein van Eindhoven met de overstap in Boxtel op het Duitsche lijntje naar Schijndel gegaan om de strijd aan te gaan met Hockeyclup Hopbel. Na ons te hebben omgekleed in café van Roesel naar het veld, waar al ras de wedstrijd een aanvang nam. Na enkele minuten het geraas van snel laag vliegende vliegtuigen, die tot onze uiterste verbazing Engelse kenmerken hadden. De wedstrijd lag onmiddelijk stil en wij allen waren onvoorstelbaar enthousiast voor het eerst Engelsen in de lucht te zien. De wedstrijd werd voortgezet tot het einde van de speeltijd en terug in de kleedkamer bij café van Roessel hoorden wij tot onze uiterste verbazing dat Eindhoven een zwaar bombardement had ervaren van de toestellen die wij zo bejubeld hadden. Wim Lebesque een van ons elftal belde direct naar huis op de Demer, waar hij geen gehoor kreeg. De Demer was inmiddels voor 80 % verwoest, maar dat wisten wij toen nog niet. Cas de Haan belde op zijn beurt naar huis in de Kerkstraat, die kreeg wel contact en vernam dat de hen aangrenzende Catharina kerk zeer zware treffers had gekregen, waarbij hun huis ook forse schade opliep. Met de trein zijn wij met veel moeite via Boxtel in Best moeten uitstappen. De spoorlijn verder naar Eindhoven was door het bombardement geblokkeerd. Met een bus hebben wij Eindhoven bereikt en moesten uitstappen bij Steenfabriek Van Hapert op de Boschdijk (Philips Nederland). Ik was de enige die de dienstkaart van de luchtbescherming bij zich had en direct richting stad mocht, waarvoor ik toen via de Edisonstraat, die toen nog niet bestraat was, verder de overweg over en langs de Philite fabriek die in lichterlage stond. Mijn hockeytas heeft het mogelijk gemaakt de vuurzee te trotseren. Hoe de wedstrijd in Schijndel is geëindigd zal een raadsel blijven. Zo dikwijls als ik het klokgebouw tegenkom en dat is wekelijks, blijven mij de herinneringen bovenkomen.

30 November 1966 begon ik mijn loopbaan bij Philips, recht onder de klok op de begane grond saiip. Daar werden hoofdzakelijk units gebouwd voor medische apparatuur. Mijn groepsleider (met de gele jas) was de hr. Wijgergans. In dezelfde ruimte was ook een afdeling waar diverse spoelen gewikkeld en afgewerkt werden. Een van de medewerkers woont nog in Sint-Oedenrode, maar die kan zich mij niet herinneren. Een van de dames heette Ineke, waarmee ik een vriendschapsrelatie had, waar zij gebleven is weet ik ook niet. Ik woonde toen in Boxtel, vlak bij het station, en heb toen later dankbaar gebruik kunnen maken van station Beukenlaan. Later ben ik bij Philps Nederland terecht gekomen alwaar ik in 1980 technikus buitendienst werd. Bekende namen daar waren Harry Mounoury, Fred Isarin, Jan Meyer, Koos Holtes, Charles Martens, .........

Huub, dan had je goede baas aan Jo Wijgergans. Jo is mijn collega geweest bij de röntgen. Wij zaten toen op etage S.A.II-4, dat was de montageafdeling. Ik ben toen naar het productiebureau gegaan.

Hai Huub, ik weet niet of je mij nog kent maar ik ken jou wel van die afdeling. Ik heb er ook gewerkt. Ik heet willy Gerrits, ik zat in het begin in de montage en heb ook daar in het magazijn gezeten, dat was naast de Wikkelafdeling. Ik ken Ineke ook nog volgens mij was ze een zuster van Toon Harks, die werkte daar ook. Op de wikkelafdeling zat ook Toon die in die rolstoel zat. Jo Wijgergans was een goede baas, ik heb er in Best ook nog mee gewerkt, die vind je geen tweede. Dan ken je Simon Heezemans ook nog wel, dat was ook een baas, en Schalekamp. Ik heb daar een paar mooie jaren gehad en veel gelachen. PS Ineke was een mooie meid, altijd een kort minirokje aan, ze wist zelf ook wel dat ze er goed uitzag.

Beste Jan, jij verteld dat jij in 1942 met het bombardement door de Edisonstraat liep, die nog niet bestraat was. Dit klopt niet want daar was alles verhard, vanaf de Marconilaan tot aan de Brugmanstraat en omgeving.

Gebruik voor het toevoegen van uw commentaar het formulier hier onder.

Commentaren


Uw naam


Uw emailadres, dit wordt getoond op de fotopagina en staat het systeem toe u te informeren als er aan deze foto commentaren worden toegevoegd.