Eindhoven in Beeld - foto's & verleden

Jezus waaghals, was de bijnaam voor dit beeld.
Maar..... dit beeld schijnt Eindhoven in de oorlog voor een bombardement van de Engelsen behoed te hebben. `s Nachts was alles in Eindhoven verduisterd, moeilijk om je dan te oriënteren, maar een van de Engelse piloten herkende dit beeld nog van voor de oorlog en wist dat ze nog niet boven Duitsland waren!

Het beeld werd vervaardigd in Weert en in twee delen per schip over de Zuid Willemsvaart en het Eindhovens Kanaal naar Eindhoven gebracht. Hier werden de twee delen weer aan elkaar bevestigd en er werden in de rechterarm reliquiën geplaatst van de H Augustinus, H. Monica en de H. Pancratius.
Het zou aanvankelijk op 17 januari 1898 worden geplaatst. Echter doordat aannemer Booms was overleden had dhr van der Waerden zich voor de afbouw garant gesteld. Maar toen 'n maand vooraf werd bemerkt dat het beeld groter was dan in het begin bepaald, wilde dhr van der Waerden van architect Beckers uit Amsterdam de garantie hebben dat de aannemer niet aansprakelijk zou worden gesteld voor eventuele gevolgen van die afwijking. De garantie was niet op tijd binnen, de plaatsing werd opgeschort en het Eindhovens Mannenkoor kon de speciaal ingestudeerde cantale niet opvoeren.
Toen uiteindelijk de Stichting H.Augustinus de 'gansche' verantwoordelijkheid op zich nam was het wachten op een geschikte dag, maar dan na de vasten-tijd.

En dan vind ik de verklaring hoe het beeld werd opgetakeld. Karel Vermeeren vertelt dat het gebeurde met behulp van een stoomtramlocomotief van het nabijgelegen tramstation.
Bovendien weten we dat er een tramlijn over de Tramstraat en kanaalstraat naar de haven liep, dus heel praktisch bekeken.

De eerste opmerking van Rini moet wel vroeg in de oorlogsjaren geweest zijn, daar het beeld in de oorlog afgedekt was met iets van zwartspul en als zodanig niet meer te herkennen was.

Tja.. ik was nog een kind toen mij dat verteld werd, ik had zo mijn verwondering over dat beeld op de toren van de Heilig Hartkerk. Het is een zeer markant beeld dat je bij blijft en het verscheen in de zoeklicht van een verkenner in het eskader, die het herkende... zo gaat het verhaal. Als het beeld al zwart was hebben we extra geluk gehad dat de piloot het überhaupt gezien heeft!
Mensen zochten in de oorlog steun bij elkaar en in de kerk en het is net alsof dat beeld de stad in bescherming neemt.

Rini, ik heb dat n.l. ook gehoord. De vliegtuigen moesten in Aken zijn en ik denk dat na dat gerucht het beeld afgedekt is. Het was blinkend en natuurlijk een markant punt.

Het beeld werd vervaardigd door Theo Cox uit Roermond en was een schenking van de familie Van Best. Het werd op 18 maart 1898 op de toren geplaatst. Dit beschilderde koperen beeld bevat relikwieen van Donatus, Augustinus, en Stephanun (of van Augustinus Monica en Pancratius).

Het beeld is niet vervaardigd door Theo Cox ( Hij heeft er wel aan meegewerkt) maar door zijn zwager dor Roermondse beeldhouwer Jean Geelen. De reliekwieën zijn van Sint Augustinus en Sint Donatus (vanwege de bliksem) en Sint Stefanus (de eerste martelaar).
Het beeld is 1944 gecamoufleerd door enkele werklui nadat de paters in januari 1944 hiervoor opdracht hadden gekregen van de Duitsers .
In de rug van het beeld zitten metalen grepen of voetsteunen waardoor de bliksemafleider op het hoofd van het beeld nagekeken kan worden. Of die er in de oorlog ook al zaten is niet bekend.

Wat ik er van herinner was het beeld all vroeg 1942 gecamoufleerd, de reden daarvoor was inderdaad om de geallieerden piloten niet de kans tegeven zich te reorienteren en de koers vast te stellen voor vluchten naar Duitsland, met nachtvliegen is het heel moeilijk de gezette koers te behouden je bent vlug een paar Km verkeerd, en als de maan scheen stond het beeld te glimmen. Ik denk niet dat de paters er iets over te zeggen gehad zullen hebben, het zal wel degenlijk in opdracht van de Duitse legerleiding of de ortskommandantur gebeurd zijn.
Anecdote: Zoals vele kerken had ook de Paterskerk hun luidklok in moeten leveren, zo dat we de rest van de oorlog naar een lege melkbus moesten luisteren, nou ja, zo hoorde ik het.

Volgens het boekje "Honderd jaar Paterskerk 1898-1998" zijn de jaartallen zoals ik boven omschreef juist. Ik schreef hierboven ook dat het beeld in opdracht van de Duitsers gecamoufleerd moest worden. De klokken werden op last van de Duitsers op 25 januari 1943 uit de toren gehaald. De heer Mandigers schonk toen de paters een ketel van zijn fabriek die twee jaar als klok heeft gediend.

Naar ik heb vernomen is een van de heren op de foto een zekere Heer v.d. Aa.
Weet echter niet welke persoon dit is.
Was in ieder geval een Eindhovenaar volgens mijn bron een zekere Jan van der Aa, een latere telg uit die familie.

De namen op de foto met het beeld op de Paterskerk zijn : links eerste is de zoon van Thei Cox, daarnaast zijn vader Thei Cox (zwager van J.Geelen) dan weer een zoon van Cox. Rechts Pater Velder en tenslotte de beeldhouwer Jean Geelen uit Roermond.
Deze gegevens heb ik van de archivaris Jos Verschueren (overleden), die familie was van de fam Cobben-Geelen uit Roermond.Mevr.Cobben-Geelen was de dochter van Jean Geelen.

Ik hielp vroeger altijd mee in de bakkerswinkel van Albert Jansen in het Genderdal te Eindhoven en volgens de bakker was het zijn vader, Gijs Jansen, die het beeld op de toren heeft bevestigd. En nog even dit Thei Cox...christusbeeld...Zou hij familie zijn van de stadsprediker Arnold Cox?

Inderdaad was Gijs Jansen de vader van bakker Albert Jansen. Gijske Jansen, toen 15 jaar oud, zou boven op de toren onder het beeld kijken en naar de werklui gillen wat zij moesten doen: een beetje naar links, een beetje naar rechts, ja zakken, alles liep gesmeerd. Na afloop kreeg Gijs van de Wed. Mevr Booms (de aannemer) een gouden horloge voor zijn dapperheid.
Gijs Jansen werd later de technische man van de Eindhovense Telefoon Maatschappy, later PTT.

Het beeld is ontworpen door Jean Geelen uit Roermond. Hij heeft de binnenvorm in hout gestoken en dat is later door zijn zwager, Thei Cox bekleed met gedreven koper en vervolgens met bladgoud bedekt door?

Gijs Jansen werd geboren in 1877 en was in 1898 geen 15 jaar oud maar 21 jaar.

In de oorlog werd het H. Hartbeeld oneerbiedig de H. Clandistinus, patroon van de zwarthandelaren genoemd.

Wederom volgens het boek "Honderd jaar Paterskerk" was Giske Jansen in 1898 15 jaar oud.Ook Karel Vermeeren schrijft dit in zijn boek "Eindhoven tussen Gloeikouske en Gloeilamp". Dus denk ik dat deze leeftijd wel goed moet zijn. Volgens het eerst genoemde boek was de geestelijke op de foto Prior Theodorus de Geest.

Volgens de dochter van Gijs Jansen is haar vader geboren in 1877. Hij was dus 21 jaar oud.
Dochter Agnes Jansen heb ik vanmorgen nog gesproken en zij vertelde dat haar vader 21 jaar oud was.
<<< zo zie je maar, je moet de boeken niet altijd geloven (Peter) >>>

Het beeld is van mijn overgrootvader Theo Cox, die in Roermond woonde en werkte. Hij was van professie kunstsmid maar heeft, waarschijnlijk uit noodzaak, ook andere wegen moeten bewandelen. Zo richtte hij in 1871 samen met zijn zwager Jean Geelen de nog steeds bestaande kachelpijpenfabriek Cox-Geelen op. Ook was hij in 1898 een van de eerste bezitters van een automobiel. Hij maakte tevens het St.-Christoffelbeeld van de Roermondse kathedraal, dat bij een blikseminslag in 1892, toen de toren afbrandde, zijn einde vond.

Ik weet dat het beeld in de oorlog bedekt was met een zwarte doek want volgens mijn moeder heeft mijn vader samen met oom Jan dit doek eraf gehaald.

Ik heb ooit ergens vernomen dat de beelden op de kerken in de regio werden geplaatst door de familie van der Putten, thans wonende in Valkenswaard. Gerrit Put genaamd, helaas hij is overleden maar de zoon's weten het nog wel. Hij was de zoon van .... en Gerrit heeft altijd huizen gesloopt.

Ik hoor mijn Opa Cor van Asten er nog over praten, hij was er toen bij met de plaatsing van het Christusbeeld op de Paterskerk, het was toch een hele klus om zo'n beeld naar boven te krijgen.

Hoe kwam het beeld eigenlijk aan de naam: 'Jezus Waaghals'? Door Wie?

Zoals Jezus zich op die toren heeft genesteld, is het een echte waaghals. Ik denk dat het in die richting moet worden gezocht.

Toen ik in de jaren vijftig bij de Augustijnen op het gym zat was de naam "Jezus Waaghals" onder de jongens al gebruikelijk. Maar we zorgden wèl dat de paters dat niet hoorden!

Ik meen dat de naam "Jezus Waaghals" al gegeven werd op het moment dat het beeld omhoog werd getakeld; hetgeen een zeer "gewaagde" onderneming was.

Ik heb zelfs al iemand horen zeggen dat hij nu 'de bungeejumper' wordt genoemd.

Gebruik voor het toevoegen van uw commentaar het formulier hier onder.

Commentaren


Uw naam


Uw emailadres, dit wordt getoond op de fotopagina en staat het systeem toe u te informeren als er aan deze foto commentaren worden toegevoegd.